info activiteiten > Gezondheid en milieu

Gezondheid en milieu

De Kyotocode: kraak je energiekosten

Ecolife en Vormingplus slaan de handen in elkaar en roepen zoveel mogelijk huishoudens op om hun energieverbruik aardig terug te schroeven. De campagne is een warme oproep om het broeikasprobleem onder ogen te zien en zelf tot actie over te gaan. Je slaat twee vliegen in één klap: je verlaagt je energiefactuur én je CO2-uitstoot. De campagne start op 1 november 2008 en loopt tot 31 januari 2009. Samen met andere huishoudens word je uitgedaagd om 500 ton CO2 te besparen tijdens drie actiemaanden. Goedgevonden sprak met Gentenaar Lieven Scheire, Vlaams komiek én peter van de Kyotocode. Lieven is misschien nog het best gekend als 'Pol Thys' in de humoristische tv-reeks 'Willy's en Marjetten' met Bart De Pauw. Samen met zijn neef Jonas Geirnaert richtte hij de cabaretgroep 'Neveneneffecten' op. Op Canvas maakten ze een gelijknamig humoristisch programma. Lieven had een tijdje ook een vaste fysicarubriek in 'De Laatste show.

 Janusz Vanhellemont

Waarom heb je er mee ingestemd om boegbeeld te zijn van deze campagne?

Het peterschap van de Kyotocode neem ik graag op omdat het aansluit bij mijn eigen gedrevenheid in deze materie. Ik ben daar zelf ook bewust mee bezig. Ik probeer mijn ecologische voetafdruk zo klein mogelijk te houden, in de mate van het mogelijke natuurlijk in onze westerse wereld. Campagnes zoals de Kyotocode die over klimaatopwarming handelen vind ik bovendien interessant vanuit mijn wetenschappelijke interesse. De vraagstukken van energie-efficiënte en duurzame energiebronnen bijvoorbeeld, daar komt heel wat fysica bij kijken en dat vind ik leuk.

Hoe kan je deze serieuze klimaatproblematiek combineren met je job als humorist?

Wat we vaak doen met de Neveneffecten is de humor zoeken door het overdreven verdedigen van het tegengestelde van de principes waar wij voor staan. Plat commerciële, amorele praat of plat racisme uitbeelden in al hun naakte absurditeit vind ik hilarisch.

Toch hoor je nog altijd heel wat relativerende uitspraken over klimaatopwarming, in de aard van: 'In mijn tijd spraken ze nog van een nieuwe ijstijd die er stond aan te komen' of 'Klimaatopwarming is een hype van voorbijgaande aard'.

Het is wel een feit dat klimaatopwarming een hype is. Mij hoor je niet zeggen dat er geen andere problemen zijn die dringend moeten worden aangepakt. Zoals de kloof tussen arm en rijk of de dialoog tussen het westen en de islam. Toch hebben mensen die hype blijkbaar nodig om in actie te schieten en dat is nu echt wel nodig. Wat de sceptici betreft kan ik alleen maar herhalen dat de wetenschappelijke consensus nagenoeg unaniem is: klimaatopwarming is een realiteit en is door toedoen van de mens veroorzaakt. Zelfs indien we de impact van CO2-uitstoot overschatten ben ik nog altijd blij met de hype. Energie-efficiëntie en het minderen van fossiele brandstoffen zijn sowieso een goede zaak. Want bij verbrandingsuitstoot komen er nog heel wat andere schadelijke stoffen vrij naast CO2, en daar wordt nu nog te weinig bij stilgestaan.

Ok, ik ben nu overtuigd dat er wel degelijk een probleem is, maar wat kan ik als kleine garnaal doen aan dat mondiale probleem? Mijn gedrag als individu wijzigen zal op wereldschaal toch weinig invloed hebben?

Dat is zoals bij de verkiezingen hé. 'Wat zal mijn stem uithalen?', hoor je mensen zich wel eens schouderophalend afvragen. Niets en toch alles. Want verkiezingen zijn de optelsom van al deze individuele stemmen. Met het klimaat is het net hetzelfde. Als we nu met zijn allen energie gaan besparen en de som maken van de inspanningen van alle deelnemers aan de Kyotocodecampagne, dan kunnen we wel al tot een mooi resultaat komen wat CO2-besparing betreft. Als mensen ook hun mobiliteitsgedrag gaan wijzigen en met een hybride auto in de stad rondrijden, dan is het gevolg van hun gedragswijziging nog veel directer want ze ademen dan zelf meteen minder vervuilde lucht in. Los van het milieueffect is het trouwens ook goed voor de portemonnee om energie te besparen. Zeker nu de energieproducten zo duur geworden zijn. Toch vind ik een interne motivatie veel waardevoller en duurzamer. De meesten onder ons hebben dat moreel besef wel meegekregen als het over voeding gaat: je gooit eten niet zo maar in de vuilbak terwijl mensen aan de andere kant van de planeet ondervoed zijn. Eigenlijk zouden we dezelfde morele druk ook moeten voelen voor energie. Beseffen we wel dat we niet goed bezig zijn wanneer we onze schaarse energiebronnen opstoken door het langs spleten en kieren te laten ontsnappen of door overbodige kilometers te rijden met de wagen? Ikzelf zit hier soms wel mee gekweld. Ik kan me echt slecht voelen wanneer ik vijf kilometer met de wagen rijd, als ik dit evengoed met de fiets had kunnen doen.

Is het niet moeilijk om mensen hiertoe te bewegen in onze westerse maatschappij? We hebben ons net bevrijd van allerlei morele regeltjes en sociale druk die toeziet of iedereen deze wel nauwgezet opvolgt.

Het blijft natuurlijk wel een beslissing die men individueel neemt, niet onder sociale druk. Als ik me slecht voel omdat ik met de wagen rijd, is dit niet omdat ik bang ben van de reactie van mijn buurman, maar omdat ik tegen mijn eigen principes zondig.

Prima, laten we de daad eens bij het woord voegen en aantal tips overlopen uit het actieboek van de Kyotocode. Welke maatregelen heb je al genomen om minder energie te verbruiken op het gebied van verwarming?

Ik heb het geluk om in een goed geïsoleerd rijhuis te wonen. Dat betekent al een serieuze besparing wat verwarming betreft. Ik heb ook geen behoefte aan tropische temperaturen en zet de verwarming dan ook uit van maart tot november. Ik heb ook een condensatiegasketel die veel energie-efficiënter is dan oudere modellen omdat de warmte van de rook ook opgevangen wordt.

Vervolgens tips over warm water. Is er hier nog iets dat we kunnen bijleren?

De spaardouchekop heb ik al. Waar ik nu wel aan denk is de warmwaterboiler. Ik heb zoals de meeste mensen een boiler die constant warm water kan leveren. Ik ben net terug van drie weken rondreizen en besef nu dat ik eigenlijk deze boiler bij mijn vertrek had moeten uitschakelen.

Dan hebben we de tips over elektriciteit.

Het meest evidente is natuurlijk de lampen vervangen door spaarlampen, dat hebben wij ook gedaan. Deze tip vind ik interessant: een knop op de verlengkabel voor alle pc-toebehoren, want bijvoorbeeld de modem voor de ADSL-verbinding is een grote slokkop van energie. Met één druk op de knop schakel je meteen alles uit dat bij de pc hoort.

Wat vind je van groene stroom?

Op zich ben ik wel voor groene stroom, maar met groene stroom alleen gaan we er niet komen. Er zijn geen groene sprookjes: ook aan zonne-energie en windenergie zijn er nadelen verbonden en zelfs met een maximale capaciteit kunnen we nooit de huidige vraag opvangen. Energie besparen is dus de boodschap, maar ook nadenken over andere alternatieven. Moeten we kernenergie wel zo radicaal afwijzen? Er zijn natuurlijk wel nadelen en gevaren verbonden aan de huidige kerncentrales die werken op het principe van kernsplitsing. Als fysicus vestig ik mijn hoop op kerncentrales die op kernfusie werken, al is daar wel waarschijnlijk nog 50 jaar onderzoek voor nodig, en het is maar de vraag of het dan niet te laat is om de klimaatopwarming nog een halt toe te roepen.

Hoe sta je tegenover duurzame mobiliteit?

Ja, daar ben ik ook mee bezig. Met de Neveneffecten hebben we één auto voor ons vier. Dit scheelt niet alleen in verbruik, maar ook bij de productie, want zo een wagen produceren zorgt ook voor heel wat afval. Wat het verbruik betreft zijn er tegenwoordig ook tellertjes die het verbruik meten, en dat vind ik heel plezant. Ik let er dan echt wel op dat ik zo zuinig mogelijk rijd, bijvoorbeeld door op de motor te remmen. Men kan daar echt wel veel mee besparen. In die zin relativeer ik ook al dat gezaag over de dure olie. Als mensen hun rijstijl aanpassen kunnen ze zelf hun kost al een stuk naar omlaag halen.

Waarom zouden onze lezers zich de moeite getroosten om aan de campagne van de Kyotocode deel te nemen?

Je slaapt er beter door. Als moreel mens voel ik me gewoon beter wanneer ik besef dat ik mijn steentje tracht bij te dragen om dit mondiale probleem op te lossen. Ik vind het heel aangenaam als ik merk dat mijn verbruiksteller in de auto onder het gemiddelde gaat of mijn energieverbruik op mijn factuur daalt, en dat niet alleen om financiële redenen.

Deelnemen: doen!

Deelnemen is zeer eenvoudig: je surft naar www.kyotocode.be en vult meteen het
inschrijvingsformulier in. In de loop van oktober wordt je opgeroepen om je startmeting uit te voeren die peilt naar je huidige energieverbruik. Een startpakket wordt je opgestuurd met o.a. een mooi actieboek met 39 concrete tips om je huishouden energiezuiniger te maken.

Prijzen te winnen

Alle deelnemers maken kans op een mooie prijs. Mensen die de drie maanden volhouden komen in aanmerking voor de hoofdprijs en krijgen een leuk weekendje cadeau.